Henri de Toulouse-Lautrec (1864-1901) był wybitnym, francuskim malarzem i grafikiem, którego twórczość odcisnęła trwałe piętno na sztuce postimpresjonizmu i stylu Art Nouveau. Urodzony 24 listopada 1864 roku, zmarł w wieku zaledwie 36 lat, pozostawiając po sobie dziedzictwo niezapomnianych dzieł inspirowanych paryskim życiem nocnym. Jego charakterystyczne plakaty i obrazy, przedstawiające ikony takie jak kabaret Moulin Rouge, do dziś zachwycają siłą wyrazu i subtelną obserwacją ludzkiej natury.
Pochodzący z arystokratycznej rodziny hrabiów Tuluzy, Henri Marie Raymond de Toulouse-Lautrec-Montfa doświadczył w życiu zarówno wielkich sukcesów artystycznych, jak i osobistych zmagań związanych ze zdrowiem i uzależnieniem. Jego artystyczna kariera, która zrewolucjonizowała sztukę plakatu, była ściśle powiązana z jego wnikliwymi portretami paryskiej Belle Époque. Dzieła Lautreca, odznaczające się dynamiczną kreską i odważną paletą barw, stanowią dziś kluczowy element kolekcji światowych muzeów, takich jak Musée d’Orsay czy Art Institute of Chicago.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na wrzesień 1901 roku miał 36 lat.
- Żona/Mąż: Brak informacji o małżeństwie.
- Dzieci: Brak informacji o dzieciach.
- Zawód: Malarz, grafik, plakacista.
- Główne osiągnięcie: Rewolucjonizacja sztuki plakatu i sugestywne przedstawienia paryskiego życia nocnego.
Podstawowe informacje o Henri de Toulouse-Lautrecu
Henri Marie Raymond de Toulouse-Lautrec-Montfa, powszechnie znany jako Toulouse-Lautrec, przyszedł na świat 24 listopada 1864 roku w Albi, we Francji. Artysta posługiwał się tytułem hrabiego (Comte), wywodząc się z arystokratycznej linii hrabiów Tuluzy i wicehrabiów Montfa. Jego twórczość, zaliczana do nurtu postimpresjonizmu, wykazuje silne powiązania z ruchem Art Nouveau. Niestety, życie Henriego zakończyło się przedwcześnie – zmarł 9 września 1901 roku, w wieku zaledwie 36 lat, w wyniku powikłań związanych z wieloletnim alkoholizmem i syfilisem.
Podczas wystawy w Tuluzie w 1887 roku, Henri po raz pierwszy użył pseudonimu „Tréclau”, będącego slangowym przekształceniem jego nazwiska rodowego Lautrec. Ten artystyczny pseudonim stanowił jedynie niewielki fragment jego bogatej tożsamości, która obejmowała również pasję do gotowania i organizowania wykwintnych przyjęć.
Rodzina i życie prywatne Henri de Toulouse-Lautrec
Henri de Toulouse-Lautrec był pierworodnym synem hrabiego Alphonse’a de Toulouse-Lautrec Montfa i Adèle Zoë Tapié de Celeyran. Jego rodzina należała do ścisłej francuskiej arystokracji. Niestety, jego wczesne dzieciństwo naznaczone było tragedią – śmierć drugiego dziecka rodziców doprowadziła do ich separacji, a mały Henri trafił pod opiekę niani. Ten okres w jego życiu, podobnie jak późniejsze problemy zdrowotne, miał znaczący wpływ na jego późniejszą twórczość i postrzeganie świata.
W 1885 roku Henri poznał Suzanne Valadon, która również była artystką. Wspierał ją w jej aspiracjach, a ich relacja, prawdopodobnie romantyczna, zakończyła się burzliwie w 1888 roku próbą samobójczą Valadon. Matka artysty, Adèle, odgrywała kluczową rolę w jego rozwoju zawodowym, wykorzystując swoje wpływy, aby zapewnić mu naukę w prestiżowym paryskim studio Léona Bonnata.
Kariera artystyczna Henri de Toulouse-Lautrec
Henri de Toulouse-Lautrec kształcił się artystycznie w Paryżu od 1882 roku. Jego edukacja obejmowała naukę u Léona Bonnata, a następnie w studio Fernanda Cormona. To właśnie tam nawiązał cenne znajomości z innymi artystami, w tym z Émile’em Bernardem i Vincentem van Goghem. Przełom w jego karierze nastąpił po otwarciu kabaretu Moulin Rouge w 1889 roku, dla którego otrzymał zlecenie na stworzenie serii plakatów reklamowych. W przeciwieństwie do wielu swoich kolegów, którzy gardzili pracą komercyjną, Lautrec z entuzjazmem przyjął to zadanie, co zapewniło mu nie tylko własne dochody, ale także stałe miejsce w gronie bywalców kabaretu, gdzie mógł obserwować i dokumentować życie nocne.
Jako mistrz w uwiecznianiu atmosfery paryskiego życia nocnego, Toulouse-Lautrec tworzył portrety jego najbardziej znanych postaci. Na jego płótnach i plakatach pojawiały się ikony takie jak piosenkarka Yvette Guilbert, tancerka Louise Weber, znana jako La Goulue, oraz Jane Avril. Jego działalność ilustratorska kwitła w połowie lat 90. XIX wieku, kiedy to regularnie publikował swoje prace w popularnym magazynie satyrycznym „Le Rire”. Międzynarodowe uznanie zdobył już w 1888 roku, gdy belgijski krytyk Octave Maus zaprosił go do wystawienia jedenastu swoich dzieł na prestiżowej wystawie „Vingt” (Dwudziestu) w Brukseli. Jego wpływ na rozwój nowoczesnego plakatu jest nieoceniony, a jego prace, charakteryzujące się płaską plamą barwną i wyrazistą kreską, wywarły wielki wpływ na kolejne pokolenia artystów.
Kluczowe etapy kariery i wystawy
- 1882: Rozpoczęcie nauki w Paryżu u Léona Bonnata.
- 1888: Wystawienie jedenastu prac na wystawie „Vingt” w Brukseli.
- 1889: Rozpoczęcie współpracy z kabaretem Moulin Rouge, tworzenie serii plakatów reklamowych.
- Połowa lat 90. XIX wieku: Regularna publikacja ilustracji w magazynie „Le Rire”.
Osiągnięcia i nagrody Henri de Toulouse-Lautrec
Choć Toulouse-Lautrec nie zdobywał tradycyjnych nagród artystycznych w sposób, w jaki moglibyśmy to dzisiaj rozumieć, jego dzieła osiągnęły znaczące uznanie na rynku sztuki. Najlepszym dowodem na to jest rekord aukcyjny. W 2005 roku, w domu aukcyjnym Christie’s, jego wczesny obraz „La Blanchisseuse” został sprzedany za imponującą kwotę 22,4 miliona dolarów amerykańskich, co świadczy o trwałej wartości i docenieniu jego twórczości.
Zdrowie i wyzwania Henri de Toulouse-Lautrec
Zdrowie Henriego de Toulouse-Lautrec było znacząco naznaczone przez jego pochodzenie i okoliczności życiowe. Rodzice artysty byli ciotecznym rodzeństwem, co według biografów przyczyniło się do jego wrodzonych wad genetycznych wynikających z chowu wsobnego. W wieku 13 lat Henri doznał poważnego wypadku – złamał prawą kość udową, a rok później lewą. Niestety, z powodu rzadkiej choroby genetycznej kości nie zrosły się prawidłowo. Skutkiem tego jego nogi przestały rosnąć, osiągając ostatecznie zaledwie 1,52 metra wzrostu, przy zachowaniu tułowia dorosłego mężczyzny.
Choroba, na którą cierpiał, jest dziś znana jako piknodysostoza, potocznie nazywana zespołem Toulouse-Lautreca. Stan jego zdrowia pogarszał się wraz z upływem lat, co doprowadziło do kolejnych tragedii. W marcu 1901 roku doznał udaru, który spowodował paraliż od pasa w dół. Niestety, w sierpniu tego samego roku nastąpił kolejny udar, prowadząc do hemiplegii, czyli porażenia połowicznego, co znacząco ograniczyło jego możliwości ruchowe i twórcze przed śmiercią w tym samym roku.
Warto wiedzieć: Choroba, na którą cierpiał Henri de Toulouse-Lautrec, znana jest dziś jako piknodysostoza, potocznie nazywana zespołem Toulouse-Lautreca.
Kontrowersje i skandale związane z Henri de Toulouse-Lautrec
Życie Henriego de Toulouse-Lautrec było naznaczone szeregiem kontrowersji, które odzwierciedlały jego indywidualne doświadczenia i fascynacje. Artysta odczuwał silną więź z prostytutkami, odnajdując w ich towarzystwie akceptację, której brakowało mu ze względu na jego niepełnosprawność. Często mieszkał w domach publicznych, takich jak ten przy Rue d’Amboise, gdzie tworzył setki rysunków i obrazów dokumentujących codzienne życie kobiet pracujących w tym zawodzie. Jego prace z tego okresu, choć przedstawiają życie w specyficznym kontekście, często ukazują ludzką godność i złożoność.
W 1890 roku Henri zasłynął swoim pojedynkiem z artystą Henrym de Groux, którego wyzwał na pojedynek w obronie honoru Vincenta van Gogha, po tym jak de Groux skrytykował prace holenderskiego mistrza. Jego uzależnienie od alkoholu było powszechnie znane. Przypisuje mu się stworzenie koktajlu „Earthquake” (Tremblement de Terre), będącego mieszanką absyntu i koniaku. Z powodu wycieńczenia organizmu alkoholizmem, w lutym 1899 roku rodzina umieściła go na trzy miesiące w sanatorium Folie Saint-James. Nawet w tym trudnym okresie nie zaprzestał twórczości, tworząc serię 39 portretów cyrkowych, co świadczy o jego niezłomnej pasji artystycznej.
Zainteresowania poza malarstwem: kulinarne i inne
Zanim Henri de Toulouse-Lautrec zdobył sławę jako malarz, w rodzinie znany był jako „Henri kucharz”. Był bowiem wielkim smakoszem i utalentowanym kucharzem, który z pasją podchodził do przygotowywania posiłków. Regularnie organizował rozbudowane przyjęcia, osobiście projektując menu, kupując składniki i przygotowując potrawy dla swoich gości. Jednym z jego najbardziej spektakularnych wydarzeń było przyjęcie dla 300 osób w lutym 1895 roku, gdzie jako jedyny barman i szef kuchni serwował około 2000 koktajli.
Po jego śmierci, przyjaciel Maurice Joyant opublikował zbiór przepisów artysty w książce „La Cuisine de Monsieur Momo, Célibataire” (1930). Książka zawiera 150 przepisów, w tym jego popisowe danie – sałatkę katalońską. Jego zamiłowanie do koni, wynikające z lekcji u René Princeteau, zaowocowało licznymi dziełami o tematyce cyrkowej i jeździeckiej, pokazując wszechstronność jego talentu i zainteresowań.
Ciekawostki z życia Henri de Toulouse-Lautrec
Ze względu na problemy z poruszaniem się, Henri de Toulouse-Lautrec używał specjalnie przygotowanej laski, która była wydrążona w środku i służyła mu do ukrywania zapasu alkoholu. Podczas swoich pobytów w Londynie artysta zaprzyjaźnił się z Oscarem Wilde’em i stał się jego gorącym obrońcą w trakcie procesu pisarza. Na znak tej przyjaźni, Lautrec namalował portret Wilde’a w roku, w którym odbywał się jego proces. Jego pasja do malowania koni, rozwijana od dzieciństwa, przyczyniła się do powstania wielu dzieł o tematyce cyrkowej i jeździeckiej, które do dziś zachwycają dynamizmem i realizmem.
Henri de Toulouse-Lautrec, mimo krótkiego życia, pozostawił po sobie bogate dziedzictwo artystyczne, które trwale wpłynęło na rozwój malarstwa i sztuki plakatu. Jego dzieła, cechujące się unikalnym spojrzeniem na życie i ludzi, nadal fascynują i inspirują, potwierdzając jego pozycję jako jednego z najważniejszych artystów swojej epoki.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Na co chorował Toulouse-Lautrec?
Toulouse-Lautrec cierpiał na rzadką chorobę genetyczną zwaną pyknodysplazją, która powodowała zaburzenia wzrostu kości i deformacje. Choroba ta wpłynęła na jego niski wzrost i problemy z poruszaniem się.
Kim była miłość Toulouse’a Lautreca?
Trudno jednoznacznie wskazać jedną „miłość” Toulouse’a Lautreca, gdyż jego życie osobiste było burzliwe i często skupiał się na relacjach z kobietami z półświatka artystycznego i rozrywkowego. Znana była jego fascynacja tancerką Jane Avril.
Dlaczego Lautrec malował na tekturze?
Lautrec często malował na tekturze ze względów praktycznych i ekonomicznych. Tektura była tańsza i lżejsza niż płótno, co ułatwiało mu pracę w często zmieniających się lokalizacjach, takich jak kawiarnie i teatry.
Kim jest Toulouse Lautrec?
Toulouse Lautrec był francuskim malarzem i grafikiem, czołowym przedstawicielem postimpresjonizmu. Znany jest przede wszystkim ze swoich sugestywnych portretów paryskiego życia nocnego, kabaretów i burdeli.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Henri_de_Toulouse-Lautrec
