Robert Scott: Brytyjski odkrywca i tragiczna wyprawa na biegun południowy

6

Robert Falcon Scott, urodzony 6 czerwca 1868 roku, był brytyjskim oficerem Royal Navy i jednym z najbardziej znanych badaczy polarnych w historii. Na [miesiąc rok] ma 157 lat, jednak zmarł w wieku 43 lat podczas tragicznego powrotu z bieguna południowego. Był mężem Kathleen Bruce, z którą miał syna, Sir Petera Scotta, późniejszego założyciela World Wide Fund for Nature (WWF). Jego życie naznaczone było zarówno wielkimi osiągnięciami w eksploracji Antarktydy, jak i tragicznymi wydarzeniami, które na zawsze wpisały go w annały historii jako „Scotta z Antarktydy”.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na [miesiąc rok] ma 157 lat (urodzony 6 czerwca 1868).
• Żona/Mąż: Kathleen Bruce
• Dzieci: Sir Peter Scott
• Zawód: Oficer Royal Navy, badacz polarny
• Główne osiągnięcie: Dowódca wyprawy „Discovery” i „Terra Nova”, pierwszy Brytyjczyk, który dotarł do bieguna południowego (choć jako drugi człowiek).

Kim był Robert Falcon Scott?

Podstawowe informacje biograficzne

Robert Falcon Scott urodził się 6 czerwca 1868 roku w Plymouth, Devon, w Anglii. Był trzecim z sześciorga dzieci w rodzinie o silnych tradycjach wojskowych, co w dużej mierze ukształtowało jego późniejszą ścieżkę życiową. Rodzina Scottów, początkowo ciesząca się komfortem dzięki dochodom z browaru w Plymouth, posiadała status społeczny związany z zawodem jego ojca, Johna Edwarda Scotta, który był piwowarem i sędzią pokoju. Niestety, jego życie zakończyło się tragicznie. Robert Falcon Scott zmarł około 29 marca 1912 roku w wieku 43 lat na Lodowcu Szelfowym Rossa na Antarktydzie. Okoliczności jego śmierci były wynikiem niefortunnego powrotu z bieguna południowego, gdy znajdował się zaledwie około 20 km od najbliższego magazynu z zapasami.

Pochodzenie i rodzina

Tradycje wojskowe w rodzinie Scotta były niezwykle silne. Jego dziadek oraz czterech wujów służyli w armii lub marynarce wojennej, co niemal przesądziło o karierze Roberta w siłach zbrojnych. Ta silna tradycja rodzinna stanowiła tło dla jego życia. Jednakże, los rodziny nie zawsze był pomyślny. Po śmierci ojca w 1897 roku oraz nagłej śmierci brata Archiego w 1898 roku, cały ciężar finansowego utrzymania matki i dwóch niezamężnych sióstr spadł na barki Roberta. Ta odpowiedzialność z pewnością motywowała go do walki o awanse i osiągnięcia w karierze. W życiu prywatnym, w 1908 roku, Scott poślubił Kathleen Bruce. Owocem ich związku był syn, Sir Peter Scott, który w przyszłości stał się znanym działaczem i założycielem World Wide Fund for Nature (WWF), kontynuując dziedzictwo rodziny w inny, równie ważny sposób.

Śmierć

Tragiczny koniec Roberta Falcona Scotta nastąpił około 29 marca 1912 roku, w wieku 43 lat, na Lodowcu Szelfowym Rossa na Antarktydzie. Był to wynik niefortunnego powrotu z wyprawy na biegun południowy. Scott i jego towarzysze znaleźli się w sytuacji krytycznej, oddaleni zaledwie o około 20 km od zapasów, które mogłyby uratować im życie. Ich śmierć była wynikiem wycieńczenia i ekstremalnego zimna, co podkreśla surowość antarktycznych warunków. Ciała Scotta i jego towarzyszy zostały odnalezione wraz z ich dziennikami, które stały się świadectwem ich ostatnich chwil i podstawą do budowania legendy „Scotta z Antarktydy”. Ponowne odkrycie rozkazów z października 1911 roku, w których Scott wyraźnie nakazał zespołom psim wyjście mu naprzeciw w drodze powrotnej, rzuciło nowe światło na ostatnie chwile ekspedycji.

Kariera wojskowa i początki w marynarce

Edukacja i służba w Royal Navy

Kariera Roberta Falcona Scotta w Royal Navy rozpoczęła się w bardzo młodym wieku. Po ukończeniu lokalnej szkoły oraz szkoły przygotowawczej Stubbington House, w 1881 roku, mając zaledwie 13 lat, zdał egzaminy na statek szkoleniowy HMS „Britannia” i rozpoczął karierę jako kadet. Jego dalsza edukacja wojskowa przebiegała pomyślnie. Po ukończeniu szkolenia został wysłany do RPA, gdzie służył na HMS „Boadicea”. Wczesne lata służby ukształtowały jego dyscyplinę i umiejętności żeglarskie, przygotowując go do przyszłych, ambitnych wyzwań.

Przełomowe spotkanie i specjalizacja

Kluczowym momentem w karierze Scotta, który skierował go w stronę eksploracji polarnych, było spotkanie z Clementsem Markhamem. 1 marca 1887 roku, podczas służby na HMS „Rover” na wyspie St Kitts, Scott odniósł zwycięstwo w wyścigu kutrów. To osiągnięcie zaimponowało Clementsowi Markhamowi, sekretarzowi Royal Geographical Society (RGS), który aktywnie „kolekcjonował” obiecujących oficerów do udziału w przyszłych wyprawach polarnych. To właśnie Markham dostrzegł w młodym oficerze potencjał do dowodzenia. Scott kontynuował rozwój swoich umiejętności technicznych, co było nieodzowne w jego przyszłej karierze. W 1891 roku ukończył dwuletni kurs torpedowy na HMS „Vernon”, zdobywając certyfikaty pierwszej klasy zarówno z teorii, jak i praktyki. Ta specjalizacja techniczna okazała się cennym atutem w planowaniu i realizacji skomplikowanych ekspedycji.

Incydenty i niejasności w karierze

Mimo ogólnie pozytywnego przebiegu kariery, wczesna droga Scotta nie była pozbawiona incydentów. W 1893 roku, podczas dowodzenia łodzią torpedową, Scott osadził ją na mieliźnie. Za to przewinienie otrzymał łagodne upomnienie, które stanowiło jedyną oficjalną skazę na jego wczesnym przebiegu służby. Istnieją również doniesienia o potencjalnie bardziej kontrowersyjnych wydarzeniach. Historyk Roland Huntford sugerował istnienie skandalu związanego z rzekomym romansem z mężatką w latach 1889–1890. Według tych doniesień, Scott miał wówczas „zniknąć” z rejestrów marynarki na kilka miesięcy, co rodzi pytania o jego prywatne życie i potencjalne problemy dyscyplinarne, które nie zostały szeroko ujawnione publicznie.

Ekspedycje antarktyczne

Wyprawa „Discovery” (1901–1904)

Cele i odkrycia

Pierwsza wielka wyprawa Scotta na Antarktydę miała miejsce w latach 1901–1904. Scott objął dowództwo nad brytyjską narodową ekspedycją antarktyczną, która wyruszyła na statku „Discovery”. Była to ambitna misja mająca na celu badania naukowe i eksplorację nieznanych obszarów kontynentu. Podczas tej wyprawy, Scott i jego zespół ustanowili nowy rekord południowy, docierając do szerokości 82°S. Co więcej, dokonali oni odkrycia Płaskowyżu Antarktycznego, co stanowiło znaczący krok w zrozumieniu geografii kontynentu. Wyprawa dostarczyła również cennych danych biologicznych, zoologicznych i geologicznych, znacząco wzbogacając ówczesną wiedzę o regionach polarnych.

Problemy i wyzwania

Pierwsza wyprawa Scotta, choć przyniosła znaczące odkrycia, nie obyła się bez poważnych problemów i wyzwań. Zespół zmagał się z brakiem doświadczenia w ekstremalnych warunkach polarnych, co jest naturalne przy tak nowej i niebezpiecznej dziedzinie eksploracji. Jednym z najbardziej dotkliwych problemów był szkorbut, choroba wywoływana niedoborem witaminy C, która znacząco osłabiała członków ekspedycji. Tragiczne zdarzenie miało miejsce w marcu 1902 roku, kiedy to George Vince ześlizgnął się z przepaści podczas zamieci i zginął. Ta śmierć była bolesnym przypomnieniem o niebezpieczeństwach czyhających na Antarktydzie i stanowiła lekcję dla przyszłych wypraw.

Wyprawa „Terra Nova” (1910–1913)

Cel wyprawy i rywalizacja

Druga, a zarazem ostatnia misja Roberta Falcona Scotta, rozpoczęła się w 1910 roku i otrzymała nazwę „Terra Nova”. Głównym celem tej wyprawy, odbywającej się na statku „Terra Nova”, było zdobycie bieguna południowego. Wyprawa ta odbywała się w atmosferze zaciekłej rywalizacji o miano pierwszego zdobywcy bieguna. Scott wiedział o planach norweskiego polarnika Roalda Amundsena, co dodawało presji i determinacji jego zespołowi. Rywalizacja ta, choć motywująca, niosła ze sobą również ogromne ryzyko i wymagała od wszystkich uczestników niezwykłej wytrzymałości.

Dotarcie do bieguna południowego

Po długiej i wyczerpującej podróży, pięcioosobowa grupa pod dowództwem Scotta dotarła do celu – bieguna południowego – 17 stycznia 1912 roku. Był to moment kulminacyjny ich wysiłków, owoc miesięcy planowania, podróży i zmagania się z ekstremalnymi warunkami. Jednakże, radość ze zdobycia bieguna została przyćmiona przez gorzkie rozczarowanie. Po dotarciu do celu, Scott odkrył ślady obecności Roalda Amundsena, który wyprzedził ich o pięć tygodni. To odkrycie było ogromnym ciosem dla morale zespołu, który tak ciężko pracował, aby osiągnąć ten sam cel, ale jako drugi.

Tragiczny powrót i jego przyczyny

Droga powrotna z bieguna południowego okazała się dla Scotta i jego towarzyszy tragiczna. W wyniku wycieńczenia, ekstremalnego zimna i prawdopodobnie niedostatecznych zapasów, cała pięcioosobowa grupa zmarła. Ich ciała odnaleziono wraz z dziennikami, które stały się świadectwem ich ostatnich chwil i podstawą do budowania legendy „Scotta z Antarktydy”. W XXI wieku, ponowne analizy i odkrycie rozkazów z października 1911 roku, w których Scott nakazał zespołom psim wyjście mu naprzeciw w drodze powrotnej, rzuciły nowe światło na przyczyny tragedii. Wskazują one, że pomimo trudności, istniały plany wsparcia, które z nieznanych przyczyn nie zostały w pełni zrealizowane lub okazały się niewystarczające w obliczu ekstremalnych warunków. Współczesne analizy podkreślają również rolę ekstremalnych spadków temperatur poniżej -40°C jako głównej przyczyny tragedii, na którą Scott nie miał wpływu.

Osiągnięcia i uznanie

Nagrody i wyróżnienia

Za swoje zasługi dla brytyjskiej eksploracji i nauki, Robert Falcon Scott został uhonorowany licznymi nagrodami i wyróżnieniami. Już w 1901 roku król Edward VII mianował go członkiem czwartej klasy Królewskiego Orderu Wiktoriańskiego (CVO). Po powrocie z pierwszej wyprawy, Scott został awansowany na komandora tego orderu, co świadczyło o docenieniu jego roli w ekspedycji „Discovery”. Otrzymał również szereg prestiżowych medali geograficznych. Jego status bohatera narodowego został przypieczętowany licznymi pomnikami wzniesionymi w całej Wielkiej Brytanii, upamiętniającymi jego odwagę i poświęcenie.

Wkład naukowy i odkrycia

Ekspedycje Scotta przyniosły nie tylko heroiczne opowieści, ale również znaczący wkład naukowy. Podczas tragicznego powrotu z bieguna, przy ciałach Scotta i jego towarzyszy znaleziono pierwsze odkryte na Antarktydzie skamieniałości. Były to szczątki paproci z rodzaju *Glossopteris*, które dostarczyły kluczowych dowodów na to, że kontynent ten był niegdyś zalesiony. Wyprawa „Discovery”, mimo pewnej krytyki dotyczącej niektórych pomiarów, dostarczyła cennych danych biologicznych, zoologicznych i geologicznych, które znacząco wzbogaciły ówczesną wiedzę o regionach polarnych. Scott, jako dowódca, przyczynił się do rozwoju badań naukowych w jednym z najtrudniejszych i najmniej poznanych zakątków świata, torując drogę dla przyszłych ekspedycji i odkryć.

Kontrowersje i współczesna ocena

Konflikty i relacje

Życie i kariera Roberta Falcona Scotta nie były wolne od napięć i konfliktów. Szczególnie ostry spór towarzyszył jego relacjom z Ernestem Shackletonem, innym znanym polarnikiem. Scott twierdził, że obszar McMurdo Sound jest jego „polem pracy” i zabraniał dawnemu koledze korzystania z tamtejszej bazy, co świadczy o jego terytorialnym podejściu do eksploracji. Również relacje z oficerami marynarki handlowej podczas wyprawy „Discovery” były napięte. Scott sztywno trzymał się regulaminów Royal Navy, co często prowadziło do tarć z osobami spoza ścisłej hierarchii wojskowej. Te napięcia mogły wpływać na dynamikę zespołów i przebieg niektórych działań.

Zmiana percepcji i rehabilitacja

Przez dekady Robert Falcon Scott był postrzegany niemal wyłącznie jako ikona heroizmu i poświęcenia. Jego tragiczna śmierć na Antarktydzie ugruntowała jego pozycję jako narodowego bohatera. Jednak pod koniec XX wieku zaczęto kwestionować jego kompetencje, zwłaszcza w kontekście organizacji i planowania wypraw. Pojawiły się głosy krytykujące jego decyzje, metody logistyczne i podejście do zarządzania zespołem. Niemniej jednak, współczesne analizy, przeprowadzone w XXI wieku, są znacznie bardziej łaskawe. Wskazują one na ekstremalne spadki temperatur poniżej -40°C jako główną przyczynę tragedii, na którą Scott, mimo swoich starań, nie miał bezpośredniego wpływu. Te nowe perspektywy pozwalają na bardziej zniuansowaną ocenę jego dziedzictwa, uwzględniającą zarówno jego heroizm, jak i trudności związane z eksploracją jednego z najsurowszych środowisk na Ziemi.

Ciekawostki z życia Roberta Falcona Scotta

Jako postać ciesząca się dużą popularnością i uznaniem, Robert Falcon Scott bywał obecny w towarzystwie arystokracji i wpływowych osób. Jego życie urozmaicały spotkania z takimi postaciami jak królowa Amelia Orleańska czy książę Henryk Pruski, co świadczy o jego statusie społecznym po sukcesach w eksploracji. Charakterystycznym elementem wyposażenia jego wypraw był sztandar saneczkowy (sledge flag), który jest do dziś przechowywany i wystawiony na widok publiczny w katedrze w Exeter, stanowiąc materialne świadectwo jego podróży. Między wyprawami, w 1906 roku, Scott podjął również pracę jako asystent dyrektora Wywiadu Marynarki Wojennej w Admiralicji, co pokazuje jego wszechstronność i zaangażowanie w różne aspekty służby państwowej.

Chronologia życia i kariery Roberta Falcona Scotta

Ważniejsze daty i wydarzenia

• 1868 – Narodziny Roberta Falcona Scotta 6 czerwca w Plymouth.
• 1881 – Rozpoczęcie kariery jako kadet na HMS „Britannia” w wieku 13 lat.
• 1883 – Ukończenie szkolenia na siódmym miejscu w klasie, wysłany do RPA na HMS „Boadicea”.
• 1887 – Zwycięstwo w wyścigu kutrów na wyspie St Kitts, spotkanie z Clementsem Markhamem.
• 1891 – Ukończenie dwuletniego kursu torpedowego na HMS „Vernon” z certyfikatami pierwszej klasy.
• 1893 – Incydent z łodzią torpedową, otrzymanie łagodnego upomnienia.
• 1894 – Kryzys finansowy rodziny po nietrafionych inwestycjach ojca.
• 1897 – Śmierć ojca.
• 1898 – Nagła śmierć brata Archiego, przejęcie odpowiedzialności finansowej za rodzinę.
• 1901–1904 – Dowództwo nad brytyjską narodową ekspedycją antarktyczną „Discovery”.
• 1901 – Mianowanie członkiem czwartej klasy Królewskiego Orderu Wiktoriańskiego (CVO).
• 1902 – Śmierć George’a Vince’a podczas wyprawy „Discovery”.
• 1904 – Awans na komandora Królewskiego Orderu Wiktoriańskiego po powrocie z pierwszej wyprawy; otrzymanie Patron’s Medal.
• 1905 – Otrzymanie Vega Medal.
• 1906 – Praca jako asystent dyrektora Wywiadu Marynarki Wojennej; otrzymanie Cullum Medal.
• 1908 – Poślubienie Kathleen Bruce.
• 1910–1913 – Dowództwo nad wyprawą „Terra Nova” na Antarktydę, której celem było zdobycie bieguna południowego.
• 1911 – Wyruszenie w kluczowy etap wyprawy na biegun południowy.
• 1912 – Dotarcie do bieguna południowego 17 stycznia; śmierć około 29 marca na Lodowcu Szelfowym Rossa w wieku 43 lat.
• 1913 – Pośmiertne uhonorowanie Medalem Polarnym.
• XXI wiek – Ponowne analizy i rehabilitacja reputacji Scotta.

Nagrody i wyróżnienia dla Roberta Falcona Scotta

Robert Falcon Scott był oficerem Royal Navy, który oddał życie eksploracji Antarktydy, pozostawiając po sobie trwały ślad w historii odkryć geograficznych i naukowych.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Robert_Falcon_Scott