Charles-Camille Saint-Saëns, urodzony 9 października 1835 roku w Paryżu, był jednym z najwybitniejszych kompozytorów, organistów, dyrygentów i pianistów epoki romantyzmu. Jego niezwykły talent, objawiający się od najmłodszych lat, uczynił go jednym z najbardziej uznanych cudownych dzieci w historii muzyki. Mimo że zmarł 16 grudnia 1921 roku, jego bogate dziedzictwo artystyczne pozostaje fundamentalnym elementem francuskiej kultury muzycznej. Życie kompozytora, choć obfitujące w sukcesy, naznaczone było również osobistymi tragediami, w tym utratą obu synów.
Camille Saint-Saëns, który przez całe życie czuł silną więź z Paryżem, przyszedł na świat w kamienicy przy Rue du Jardinet. Jego ojciec, Jacques-Joseph-Victor Saint-Saëns, zmarł na gruźlicę zaledwie dwa miesiące po narodzinach syna, co sprawiło, że wychowaniem i wczesną edukacją młodego artysty zajęły się głównie jego matka, Françoise-Clémence, oraz owdowiała ciotka, Charlotte Masson. W późniejszym życiu, w 1875 roku, Saint-Saëns poślubił dziewiętnastoletnią Marie-Laure Truffot. Małżeństwo to, podobnie jak późniejsze życie rodzinne, okazało się nieszczęśliwe, naznaczone konfliktem z matką kompozytora oraz tragiczną śmiercią obu synów w niemowlęctwie w 1878 roku.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na październik 2024 roku, Camille Saint-Saëns miałby 189 lat.
- Żona/Mąż: Marie-Laure Truffot
- Dzieci: André i Jean-François (zmarli w niemowlęctwie)
- Zawód: Kompozytor, organista, dyrygent, pianista
- Główne osiągnięcie: Monumentalna III Symfonia „Organowa”, opera „Samson i Dalila”, „Karnawał zwierząt”
Podstawowe informacje o Camille Saint-Saënsie
Charles-Camille Saint-Saëns urodził się 9 października 1835 roku w Paryżu. Już przed ukończeniem trzeciego roku życia wykazywał słuch absolutny i z łatwością dobierał melodie na pianinie. Jego oficjalny debiut publiczny miał miejsce w prestiżowej Salle Pleyel, gdy miał zaledwie dziesięć lat, wykonując Koncert fortepianowy B-dur Mozarta (K450) oraz III Koncert fortepianowy Beethovena. Krytyk Harold C. Schonberg w 1969 roku uznał go za cudowne dziecko, które pod względem wczesnego talentu przewyższało samego Wolfganga Amadeusza Mozarta.
Życie prywatne Camille Saint-Saënsa
Rodzina
Życie osobiste Camille’a Saint-Saënsa było naznaczone wczesną stratą ojca, Jacques’a-Josepha-Victora Saint-Saënsa, który zmarł na gruźlicę zaledwie dwa miesiące po narodzinach syna. Kluczową rolę w jego wczesnym życiu i rozwoju talentu odegrali bliscy – matka, Françoise-Clémence, oraz jej owdowiała ciotka, Charlotte Masson. Ze względu na słabe zdrowie w dzieciństwie, Camille został na dwa lata wysłany na wieś do Corbeil, gdzie pod opieką mamki miał nabrać sił.
Małżeństwo i dzieci
W 1875 roku, zbliżając się do czterdziestki, Saint-Saëns poślubił dziewiętnastoletnią Marie-Laure Truffot, siostrę jednego ze swoich uczniów. Małżeństwo to okazało się jednak źródłem nieszczęścia, w dużej mierze z powodu trudnego charakteru kompozytora oraz niechęci jego matki do synowej. Największą tragedią w życiu rodzinnym kompozytora była przedwczesna śmierć obu jego synów w niemowlęctwie w 1878 roku. Starszy, dwuletni André, zginął tragicznie po upadku z okna, a młodszy, Jean-François, zmarł zaledwie sześć tygodni później z powodu zapalenia płuc.
Edukacja i wczesna kariera Camille Saint-Saënsa
Edukacja muzyczna i ogólna
Camille Saint-Saëns rozpoczął naukę gry na pianinie u swojej ciotecznej babki, a w wieku siedmiu lat został uczniem Camille-Marie Stamaty’ego, który stosował rygorystyczną metodę nauczania. Talent Saint-Saënsa wykraczał jednak poza muzykę; wyróżniał się również w literaturze francuskiej, łacinie, grece, matematyce i religii. Jego szerokie horyzonty intelektualne obejmowały także filozofię, archeologię oraz astronomię, którą pasjonował się jako utalentowany amator przez całe dorosłe życie.
W 1848 roku, mając zaledwie 13 lat, Saint-Saëns został przyjęty do Konserwatorium Paryskiego, gdzie studiował pod okiem François Benoista w zakresie gry na organach i Fromentala Halévy’ego w zakresie kompozycji. Pomimo swoich wybitnych zdolności, dwukrotnie, w latach 1852 i 1864, bezskutecznie ubiegał się o prestiżową nagrodę Prix de Rome, co wywoływało zdziwienie w kręgach muzycznych.
Początki kariery organisty
Swoją karierę zawodową Saint-Saëns rozpoczął jako organista w kościele Saint-Merri w Paryżu (1853–1857). W 1858 roku objął prestiżowe stanowisko organisty w kościele La Madeleine, co stanowiło ważne wyróżnienie. To właśnie tam jego talent organistowski zwrócił uwagę Franza Liszta, który miał ogłosić go „największym organistą świata”.
Muzyka i dorobek artystyczny Camille Saint-Saënsa
Dorobek artystyczny Camille’a Saint-Saënsa jest niezwykle bogaty i obejmuje ponad 300 utworów reprezentujących niemal wszystkie gatunki muzyczne. Do jego najbardziej ikonicznych dzieł zaliczają się: „Introdukcja i Rondo Capriccioso” (1863), II Koncert fortepianowy (1868), poemat symfoniczny „Danse macabre” (1874), opera „Samson i Dalila” (1877) oraz monumentalna III Symfonia „Organowa” (1886), dedykowana pamięci Franza Liszta.
Jednym z najpopularniejszych dzieł Saint-Saënsa, skomponowanym w 1886 roku, jest „Karnawał zwierząt”. Pierwotnie utwór ten był przeznaczony dla jego studentów, jednak za życia kompozytora wykonywany był jedynie prywatnie, ponieważ obawiał się, że mógłby zaszkodzić jego reputacji „poważnego” artysty. Kompozytor był pionierem nowych form muzycznych we Francji; jako wielki entuzjasta twórczości Liszta, z entuzjazmem przyjął formę poematu symfonicznego, tworząc jako pierwszy francuski kompozytor dzieło tego typu: „Le Rouet d’Omphale” (1871).
W 1871 roku, wspólnie z Romainem Bussine, Saint-Saëns założył Société Nationale de Musique pod hasłem „Ars Gallica”, którego celem była promocja nowej muzyki francuskiej. Ta inicjatywa pokazuje jego zaangażowanie w rozwój rodzimej sceny muzycznej i chęć wspierania młodszych twórców. Jego postawa, łącząca świat klasycznej tradycji z nowoczesnością przełomu wieków, uczyniła go jedną z najważniejszych postaci w historii kultury francuskiej.
Najważniejsze dzieła Camille Saint-Saënsa
- „Introdukcja i Rondo Capriccioso” (1863)
- II Koncert fortepianowy (1868)
- Poemat symfoniczny „Danse macabre” (1874)
- Opera „Samson i Dalila” (1877)
- III Symfonia „Organowa” (1886)
- „Karnawał zwierząt” (1886)
- „Le Rouet d’Omphale” (1871)
Działalność pedagogiczna Camille Saint-Saënsa
Praca w École Niedermeyer
Camille Saint-Saëns piastował stanowisko nauczyciela w École Niedermeyer w Paryżu w latach 1861–1865. Mimo że jego kariera pedagogiczna trwała mniej niż pięć lat, wywarł on ogromny wpływ na rozwój muzyki francuskiej, wprowadzając do programu nauczania dzieła współczesnych mistrzów.
Wpływ na kolejnych kompozytorów
Najwybitniejszym uczniem Saint-Saënsa był Gabriel Fauré, z którym połączyła go trwająca całe życie przyjaźń. Fauré stał się jednym z najważniejszych francuskich kompozytorów przełomu XIX i XX wieku, a dzięki niemu wpływ Saint-Saënsa sięgnął kolejnych pokoleń twórców, w tym Maurice’a Ravela.
Nagrody i osiągnięcia Camille Saint-Saënsa
W 1852 roku, w wieku zaledwie siedemnastu lat, zdobył pierwszą nagrodę w konkursie organizowanym przez Société Sainte-Cécile za swój utwór „Ode à Sainte-Cécile”. Kolejnym znaczącym sukcesem było zwycięstwo w 1867 roku, kiedy jego kantata „Les noces de Prométhée” pokonała ponad sto innych zgłoszeń i zdobyła główną nagrodę podczas Grande Fête Internationale w Paryżu, w obecności jury złożonego m.in. z Gioacchino Rossiniego, Giuseppe Verdiego, Charlesa Gounoda i Hectora Berlioza.
Jego debiut publiczny w wieku zaledwie dziesięciu lat stanowił kamień milowy w jego karierze. Ponadto, Franz Liszt uznał go za „największego organistę świata” po wysłuchaniu jego improwizacji w kościele La Madeleine.
Kluczowe nagrody i osiągnięcia
| Rok | Osiągnięcie | Kontekst |
|---|---|---|
| 1852 | Pierwsza nagroda w konkursie Société Sainte-Cécile | Za utwór „Ode à Sainte-Cécile” |
| 1867 | Główna nagroda na Grande Fête Internationale w Paryżu | Za kantatę „Les noces de Prométhée” |
| 1858 | Stanowisko organisty w kościele La Madeleine | Ważne wyróżnienie, gdzie jego talent usłyszał Franz Liszt. |
| 1871 | Założenie Société Nationale de Musique | Wspólnie z Romainem Bussine, pod hasłem „Ars Gallica”. |
Ciekawostki z życia Camille Saint-Saënsa
Służba wojskowa i ucieczka
Podczas wojny francusko-pruskiej w 1870 roku Saint-Saëns służył w Gwardii Narodowej. Po wybuchu Komuny Paryskiej w 1871 roku, w obawie o swoje życie, kompozytor na krótki czas uciekł do Anglii, gdzie utrzymywał się z dawania recitali w Londynie.
Poglądy na sztukę i emocje
Hector Berlioz wypowiedział o Saint-Saënsie słynne zdanie: „On wie wszystko, ale brakuje mu braku doświadczenia”. Kompozytor był znany z powściągliwości emocjonalnej w swojej sztuce, twierdząc, że celem jest tworzenie piękna i charakteru, a uczucia są kwestią drugorzędną. Biografka Jessica Duchen opisywała go jako człowieka udręczonego, który wolał nie zdradzać mrocznej strony swojej duszy w swojej twórczości.
Warto wiedzieć: Kompozytor był jednym z pierwszych znanych twórców, którzy zainteresowali się muzyką filmową, pisząc ścieżkę dźwiękową do filmu „Zabójstwo księcia Gwisza” w 1908 roku.
Zainteresowania pozamuzyczne
Poza swoimi zainteresowaniami artystycznymi, kompozytor uwielbiał podróżować, często odwiedzając Algierię i Egipt. Jego szerokie zainteresowania, obejmujące również filozofię, archeologię i astronomię, świadczą o jego wszechstronności i ciekawości świata.
Ostatnie lata życia i śmierć
Camille Saint-Saëns zmarł w Algierze 16 grudnia 1921 roku, w wieku 86 lat. Jego ciało zostało sprowadzone do Paryża, gdzie odbył się uroczysty państwowy pogrzeb w kościele La Madeleine. Został pochowany na cmentarzu Montparnasse w Paryżu. Do końca życia zachował niezwykłą sprawność pianistyczną, koncertując jeszcze w wieku 85 lat.
Dziedzictwo Camille Saint-Saënsa
Camille Saint-Saëns pozostawił po sobie dziedzictwo w postaci ponad 300 utworów, które reprezentują niemal wszystkie gatunki muzyczne. Jego postać stanowi unikalne połączenie świata klasycznej tradycji z nowoczesnością przełomu wieków, czyniąc go jedną z najważniejszych postaci w historii kultury francuskiej. Jego wpływ na rozwój muzyki francuskiej, zarówno poprzez własną twórczość, jak i działalność pedagogiczną oraz promocyjną, jest nie do przecenienia. Mimo licznych osobistych tragedii, Saint-Saëns konsekwentnie tworzył muzykę, która do dziś zachwyca swoją formą i kunsztem, pozostając inspiracją dla kolejnych pokoleń artystów.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Camille_Saint-Sa%C3%ABns
