Winston Churchill, jeden z najwybitniejszych mężów stanu XX wieku, był brytyjskim politykiem, pisarzem i historykiem, który dwukrotnie pełnił funkcję Premiera Wielkiej Brytanii. Na 30 listopada 2024 roku ma 150 lat. Był synem Lorda Randolpha Churchilla i Jennie Jerome, córki amerykańskiego finansisty. Jego małżeństwo z Clementine Hozier, zawarte w 1908 roku, przetrwało 57 lat i stanowiło kluczowe wsparcie dla jego burzliwej kariery politycznej.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 150 lat (na 30 listopada 2024)
- Żona/Mąż: Clementine Hozier
- Dzieci: 5 (Diana, Randolph, Sarah, Mary, i jedno zmarłe w niemowlęctwie)
- Zawód: Polityk, pisarz, historyk, malarz
- Główne osiągnięcie: Kierowanie Wielką Brytanią podczas II wojny światowej, Literacka Nagroda Nobla
Wczesne Lata i Pochodzenie
Winston Leonard Spencer Churchill urodził się 30 listopada 1874 roku w Blenheim Palace w Oxfordshire, rodowej siedzibie książąt Marlborough. Był synem Lorda Randolpha Churchilla, brytyjskiego polityka wywodzącego się z arystokratycznej rodziny, oraz Jennie Jerome, córki amerykańskiego finansisty Leonarda Jerome’a. Te transatlantyckie korzenie ukształtowały jego unikalną perspektywę. Po ukończeniu Harrow School, wstąpił do Królewskiej Akademii Wojskowej w Sandhurst, co otworzyło mu drogę do kariery wojskowej.
Kariera Wojskowa i Pierwsze Doświadczenia
Jako młody oficer kawalerii w latach 90. XIX wieku, Winston Churchill szukał okazji do walki na całym świecie. Brał udział w kampaniach na Kubie, w Indiach oraz w Sudanie, gdzie w 1898 roku uczestniczył w szarży pod Omdurmanem. Szczególnie doniosłym momentem była jego służba podczas wojny burskiej w Afryce Południowej w 1899 roku. Pracował wówczas jako korespondent wojenny, został schwytany i uwięziony w obozie jenieckim w Pretorii, z którego dokonał brawurowej ucieczki. To wydarzenie przyniosło mu status bohatera narodowego i ugruntowało jego reputację.
Droga do Polityki: Od Konserwatysty do Liberalnej Przemiany
Kariera polityczna Winstona Churchilla była pełna zwrotów. Swoją przygodę z polityką rozpoczął w 1900 roku jako członek Partii Konserwatywnej. Jednak już w 1904 roku, w wyniku rozbieżności ideologicznych, przeszedł do Partii Liberalnej. Ta zmiana była znacząca, a sam Churchill tłumaczył ją później z charakterystycznym dla siebie poczuciem humoru, że „każdy może zmienić partię, ale potrzeba geniuszu, by zmienić ją dwa razy”. Jako Minister Spraw Wewnętrznych (Home Secretary) w latach 1910–1911, wprowadzał reformy więziennictwa i systemu płac, ale jego działania, takie jak brutalne tłumienie strajków górników w Tonypandy, budziły kontrowersje.
Kariera Polityczna i Pełnione Urzędy
Winston Churchill dwukrotnie sprawował urząd Premiera Wielkiej Brytanii. Po raz pierwszy objął tę funkcję w krytycznym okresie II wojny światowej, od maja 1940 do 1945 roku. Jego drugie rządy trwały w latach 1951–1955. Służył pod panowaniem królów Jerzego VI oraz królowej Elżbiety II. W 1940 roku, po rezygnacji Neville’a Chamberlaina, Churchill stanął na czele rządu koalicyjnego, przejmując osobiste kierownictwo nad wysiłkiem wojennym jako Minister Obrony. Pozwoliło mu to na bezpośredni nadzór nad strategią militarną. W latach 1924–1929 pełnił funkcję Kanclerza Skarbu w rządzie Stanleya Baldwina, gdzie podjął kontrowersyjną decyzję o powrocie Wielkiej Brytanii do parytetu złota. Jego polityczna droga, pełna przemian, sprawiła, że określano go mianem politycznego „kameleona”.
Okresy Służby w Izbie Gmin
Przez większość swojej kariery parlamentarnej, która trwała łącznie ponad 60 lat, Winston Churchill reprezentował różne okręgi wyborcze w Izbie Gmin. Do reprezentowanych przez niego okręgów należały: Oldham, Manchester North West, Dundee, Epping oraz Woodford.
II Wojna Światowa i Rola na Arenie Międzynarodowej
Największy wpływ na losy świata Winston Churchill wywarł podczas II wojny światowej. W 1941 roku, jeszcze przed oficjalnym przystąpieniem Stanów Zjednoczonych do wojny, podpisał z prezydentem Franklinem D. Rooseveltem Kartę Atlantycką, która definiowała cele aliantów. Odegrał kluczową rolę w uformowaniu „Wielkiej Trójki” wraz z Rooseveltem i Józefem Stalinem, uczestnicząc w ważnych konferencjach w Teheranie, Jałcie i Poczdamie. Jego nieustępliwość i inspirujące przemówienia, takie jak „Będziemy walczyć na plażach” czy „Krew, znój, łzy i pot”, dodawały otuchy narodowi w najtrudniejszych chwilach. Po przegranych wyborach w lipcu 1945 roku, tuż po zwycięstwie w Europie, jako lider opozycji, wygłosił w 1946 roku w Fulton słynne przemówienie o „żelaznej kurtynie”, ostrzegając świat przed ekspansją radzieckich wpływów. W tym okresie jego partia, Partia Konserwatywna, poniosła druzgocącą klęskę w wyborach powszechnych, co było zaskoczeniem po jego wojennych sukcesach.
Kluczowe Konferencje „Wielkiej Trójki”
Winston Churchill odegrał kluczową rolę w uformowaniu „Wielkiej Trójki” wraz z Franklinem D. Rooseveltem i Józefem Stalinem. Uczestniczył w następujących konferencjach:
- Teheran
- Jałta
- Poczdam
Kontrowersje i Trudne Momenty w Karierze
Mimo swojego heroicznego wizerunku, Winston Churchill był postacią budzącą kontrowersje. W latach 30. XX wieku przechodził okres tzw. „lat na pustyni” (Wilderness Years), kiedy był izolowany politycznie z powodu swojego sprzeciwu wobec przyznania Indiom statusu dominium oraz uporczywych ostrzeżeń przed rosnącym zagrożeniem ze strony nazistowskich Niemiec. Był również postacią kontrowersyjną w kontekście kolonializmu, a jego imperialistyczne poglądy oraz rola jego rządu w czasie głodu w Bengalu w 1943 roku budzą do dziś dyskusję. Pod koniec II wojny światowej popierał strategię nalotów dywanowych na niemieckie miasta, w tym kontrowersyjne bombardowanie Drezna w lutym 1945 roku.
Twórczość, Nagrody i Pasje
Winston Churchill był niezwykle płodnym pisarzem. Głównie z powodów finansowych, aby utrzymać swój kosztowny styl życia, tworzył artykuły, biografie i książki historyczne. Jego zaangażowanie w pisanie przyniosło mu w 1953 roku Literacką Nagrodę Nobla za „mistrzostwo opisu historycznego i biograficznego oraz za błyskotliwe oratorstwo w obronie wzniosłych wartości ludzkich”. Poza piórem, Churchill odnalazł ukojenie w malarstwie. Zaczął malować w wieku 40 lat, po kryzysie związanym z dymisją z Admiralicji. Stworzył ponad 500 obrazów, które pomagały mu walczyć z depresją, którą nazywał swoim „czarnym psem”.
Osiągnięcia i Wyróżnienia
Warto wiedzieć: Winston Churchill otrzymał Literacką Nagrodę Nobla w 1953 roku.
W ciągu swojej kariery otrzymał wiele nagród i wyróżnień, w tym:
- Literacka Nagroda Nobla (1953)
- Tytuł Honorowego Obywatela USA (1963)
Zdrowie i Późne Lata Życia
Podczas swojej drugiej kadencji jako Premier w 1953 roku, Winston Churchill przeszedł poważny udar mózgu, który był trzymany w tajemnicy przed opinią publiczną i parlamentem. Ze względu na pogarszający się stan zdrowia i wiek, w kwietniu 1955 roku zrezygnował z urzędu Premiera, mając 80 lat. Mimo problemów zdrowotnych, jego wpływ na świat polityki trwał. Pod koniec życia, w 1963 roku, Kongres Stanów Zjednoczonych nadał mu tytuł Honorowego Obywatela USA, co było bezprecedensowym gestem uznania dla jego roli w historii.
Ciekawostki i Dziedzictwo
Winston Churchill posiadał unikalny status „Father of the House” (Ojca Izby) w latach 1959–1964, co jest tytułem przysługującym posłowi o najdłuższym nieprzerwanym stażu w parlamencie. Słynął z niezwykłego talentu krasomówczego, a jego wojenne przemówienia, takie jak „Będziemy walczyć na plażach” czy „Krew, znój, łzy i pot”, uznawane są za jedne z najważniejszych tekstów retorycznych w historii, stanowiąc przykład jego mistrzostwa opisu historycznego i biograficznego. Jego śmierć 24 stycznia 1965 roku, w wieku 90 lat, stała się momentem narodowej żałoby, a pogrzeb miał charakter państwowy, co było rzadkim wyróżnieniem dla osoby spoza rodziny królewskiej. Winston Churchill, pamiętany jako jeden z najwybitniejszych brytyjczyków wszech czasów, pozostawił po sobie niezatarte piętno w historii Wielkiej Brytanii i świata.
Winston Churchill, jako jeden z najbardziej wpływowych polityków XX wieku, zapisał się w historii nie tylko jako przywódca wojenny, ale także jako wybitny pisarz i orędownik demokracji. Jego dziedzictwo, choć niepozbawione kontrowersji, pozostaje inspiracją i przestrogą, podkreślając znaczenie odwagi, determinacji i elokwencji w obliczu największych wyzwań.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Z czego zasłynął Churchill?
Winston Churchill zasłynął przede wszystkim jako charyzmatyczny przywódca Wielkiej Brytanii w czasie II wojny światowej. Jego nieustraszone przemówienia i niezłomna postawa były kluczowe dla morale narodu i jedności aliantów w walce z nazizmem.
Ile lat Churchill był premierem?
Churchill pełnił funkcję premiera Wielkiej Brytanii dwukrotnie. Po raz pierwszy przez blisko sześć lat (1940-1945), a następnie przez nieco ponad cztery lata (1951-1955), co daje łącznie około dziesięciu lat sprawowania tego urzędu.
Na co zmarł Winston Churchill?
Winston Churchill zmarł w wieku 90 lat na skutek udaru mózgu. Był to kolejny wylew, który pogłębił jego wcześniejsze problemy zdrowotne.
Za co Churchill dostał Nobla?
Winston Churchill otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury w 1953 roku. Uznano go za wybitnego historyka i mówcę oraz za mistrzostwo w tworzeniu opisów historycznych i biograficznych.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Winston_Churchill
