Marlena Dietrich: ikona kina, aktorka zmysłowa i niezależna

8

Marlena Dietrich, urodzona jako Marie Magdalene Dietrich 27 grudnia 1901 roku w Berlinie, była jedną z najwybitniejszych i najbardziej ikonicznych postaci w historii kina. Ta niemiecko-amerykańska aktorka i piosenkarka, która zmarła 6 maja 1992 roku w Paryżu, na zawsze zapisała się w annałach Hollywood. Jej kariera, rozpoczęta w latach 20. XX wieku, przyniosła jej światową sławę, a w 1999 roku American Film Institute uznał ją za dziewiątą największą legendę kobiecego ekranu klasycznego kina. Dietrich, znana ze swojego magnetycznego wizerunku femme fatale i charakterystycznego, niskiego głosu, odrzuciła nacisk ze strony nazistowskich urzędników, wyrzekła się niemieckiego obywatelstwa w 1939 roku na rzecz amerykańskiego, co było wyrazem jej silnych przekonań politycznych. Poślubiła Rudolfa Siebera w 1923 roku, z którym pozostała w związku małżeńskim aż do jego śmierci w 1976 roku, choć ich relacja miała nietypowy charakter. Owocem tego związku była córka Maria Elisabeth Sieber, znana jako Maria Riva, urodzona w 1924 roku.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na 6 maja 1992 roku miała 90 lat.
• Żona/Mąż: Mąż Rudolf Sieber (zmarł w 1976 roku).
• Dzieci: Córka Maria Riva (urodzona w 1924 roku).
• Zawód: Aktorka, piosenkarka.
• Główne osiągnięcie: Ikona kina, symbol femme fatale, uhonorowana przez American Film Institute jako jedna z największych legend filmowych.

Podstawowe informacje o Marlenie Dietrich

Marlena Dietrich, której prawdziwe imię brzmiało Marie Magdalene Dietrich, już w wieku jedenastu lat, około 1912 roku, połączyła swoje dwa imiona, tworząc charakterystyczny pseudonim, który stał się jej znakiem rozpoznawczym. Przyszła na świat 27 grudnia 1901 roku w dzielnicy Schöneberg w Berlinie. Jej życie zakończyło się 6 maja 1992 roku w Paryżu, gdzie zmarła w wieku 90 lat. Została pochowana na berlińskim cmentarzu Städtischer Friedhof III. W 1939 roku oficjalnie została obywatelką Stanów Zjednoczonych, co było wyrazem jej głębokich przekonań politycznych i sprzeciwu wobec reżimu nazistowskiego. W 1999 roku American Film Institute uhonorował ją, klasyfikując na dziewiątym miejscu listy największych legend kobiecego ekranu klasycznego kina Hollywood, co potwierdza jej nieśmiertelny status jako ikony kina.

Rodzina i życie prywatne Marleny Dietrich

Marlena Dietrich urodziła się w zamożnej rodzinie. Jej matka, Wilhelmina Elisabeth Josefine (z domu Felsing), wywodziła się z rodziny o tradycjach jubilerskich i zegarmistrzowskich w Berlinie, podczas gdy ojciec, Louis Erich Otto Dietrich, pełnił funkcję porucznika policji. Marlena miała starszą siostrę, Elisabeth, urodzoną w 1900 roku, która zmarła w 1973 roku. Po zakończeniu II wojny światowej, Marlena całkowicie wyparła się istnienia swojej siostry, twierdząc, że jest jedynaczką. Powodem tej decyzji był fakt, że Elisabeth wraz z mężem prowadzili w czasie wojny kino w Belsen, które było dostępne dla oficerów nadzorujących obóz koncentracyjny Bergen-Belsen. 17 maja 1923 roku Marlena poślubiła Rudolfa Siebera, którego poznała na planie filmu „Tragedia miłości”. Pomimo tego, że pozostali małżeństwem aż do jego śmierci na raka w 1976 roku, ich relacja miała specyficzny i daleki od konwencjonalnego charakter. Owocem tego związku była córka, Maria Elisabeth Sieber, znana jako Maria Riva, urodzona 13 grudnia 1924 roku.

Kariera zawodowa Marleny Dietrich

Początki kariery Marleny Dietrich były dalekie od blasku fleszy. Początkowo marzyła o karierze koncertowej skrzypaczki, jednak kontuzja nadgarstka pokrzyżowała jej plany, zmuszając do zwrócenia uwagi na teatr i poezję. Prawdziwy przełom nastąpił w 1930 roku, kiedy to wcieliła się w rolę kabaretowej piosenkarki Loli Loli w filmie „Błękitny anioł” w reżyserii Josefa von Sternberga. To właśnie w tej produkcji wylansowała swój niezapomniany przebój „Falling in Love Again”, który stał się jednym z jej symboli. Współpraca z Josefem von Sternbergiem okazała się niezwykle płodna; w latach 1930–1935 stworzyli w Hollywood sześć wspólnych filmów dla wytwórni Paramount, w tym takie arcydzieła jak „Maroko”, „Szanghaj Ekspres” i „Diabeł jest kobietą”. Sternberg odegrał kluczową rolę w kreowaniu jej wizerunku tajemniczej femme fatale, dbając o specyficzne oświetlenie, znane jako „butterfly lighting”, oraz naciskając na nią w kwestii utraty wagi.

Mimo początkowego sukcesu, w maju 1938 roku, Marlena Dietrich, podobnie jak inne wielkie gwiazdy, została okrzyknięta przez amerykańskich kiniarzy „trucizną dla box office’u”, co było określeniem dla gwiazd, których filmy mimo ogromnych zarobków, nie przyciągały już widzów w takim stopniu. Na szczęście, za namową von Sternberga, w 1939 roku przyjęła nietypową dla siebie rolę salonowej dziewczyny Frenchie w westernie komediowym „Destry znowu w siodle” u boku Jamesa Stewarta. Ta rola okazała się zbawienna dla jej podupadającej kariery, przywracając jej dawną świetność. Po wojnie Marlena Dietrich nadal pojawiała się na ekranie, biorąc udział w kilku znaczących produkcjach, takich jak „Sprawa zagraniczna” (1948) Billy’ego Wildera, „Trema” (1950) Alfreda Hitchcocka czy „Wyrok w Norymberdze” (1961).

Wybrane filmy z kariery Marleny Dietrich:

• „Błękitny anioł” (1930)
• „Maroko” (1930)
• „Szanghaj Ekspres” (1932)
• „Diabeł jest kobietą” (1935)
• „Destry znowu w siodle” (1939)
• „Sprawa zagraniczna” (1948)
• „Trema” (1950)
• „Wyrok w Norymberdze” (1961)

Osiągnięcia i nagrody Marleny Dietrich

W swojej długiej i bogatej karierze Marlena Dietrich otrzymała tylko jedną nominację do Nagrody Akademii dla najlepszej aktorki, którą przyznano jej za rolę w filmie „Maroko” z 1930 roku. Jednak jej osiągnięcia wykraczają daleko poza nagrody filmowe. Za swoją działalność podczas II wojny światowej, która obejmowała występy dla żołnierzy alianckich, otrzymała w 1947 roku amerykański Medal Wolności, który sama uznała za swoje największe życiowe osiągnięcie. Ponadto, została odznaczona francuską Legią Honorową. W 1968 roku Marlena Dietrich została uhonorowana specjalną nagrodą Tony za swoje występy na Broadwayu, co stanowiło ukoronowanie jej sukcesów na scenie teatralnej i estradowej, potwierdzając jej wszechstronność jako artystki.

Nagrody i wyróżnienia Marleny Dietrich:

• Nominacja do Oscara dla najlepszej aktorki za rolę w filmie „Maroko” (1930)
• Amerykański Medal Wolności (1947)
• Francuska Legia Honorowa
• Nagroda Tony za występy na Broadwayu (1968)
• Izraelski Medal Waleczności (1965)

Filantropia i postawa polityczna Marleny Dietrich

Marlena Dietrich była nie tylko wybitną artystką, ale także osobą o silnych przekonaniach moralnych i zaangażowaniu społecznym. Pod koniec lat 30. XX wieku, wraz z Billym Wilderem, założyła fundusz pomagający Żydom i dysydentom w ucieczce z Niemiec, dowodząc swojej postawy sprzeciwu wobec nazizmu. Jej zaangażowanie miało wymierny charakter – w 1937 roku całą swoją gażę z filmu „Rycerz bez zbroi”, która wynosiła 450 000 dolarów, przekazała na pomoc uchodźcom. Podczas II wojny światowej odbyła dwie długie trasy dla USO (1944–1945), występując dla żołnierzy alianckich w Algierii, Włoszech, Francji i Niemczech, często znajdując się zaledwie kilka kilometrów od linii frontu. Twierdziła, że występuje dla żołnierzy „z przyzwoitości” (aus Anstand). Przypisuje się jej również sprzedaż większej liczby obligacji wojennych niż jakiejkolwiek innej gwieździe tamtego okresu. Jej niezłomne zasady i przyjaźń wobec narodu żydowskiego zostały docenione w 1965 roku, kiedy to jako pierwsza kobieta i Niemka otrzymała izraelski Medal Waleczności. W obliczu narastającego nazizmu, Marlena Dietrich podjęła decyzje, które ukształtowały jej dalsze życie i karierę, stając się symbolem moralnego oporu.

Muzyka i kariera estradowa Marleny Dietrich

Od lat 50. do połowy lat 70. XX wieku Marlena Dietrich skupiła się niemal wyłącznie na występach na żywo, budując imponującą karierę estradową. W 1953 roku w hotelu Sahara w Las Vegas zarabiała astronomiczne 30 000 dolarów tygodniowo za krótki show, co świadczy o jej ogromnej popularności. Jednym z jej najbardziej rozpoznawalnych elementów scenicznego wizerunku była słynna, prześwitująca „naga sukienka” projektu Jeana Louisa, która stała się symbolem jej artystycznej legendy.

Od połowy lat 50. jej aranżerem muzycznym był Burt Bacharach, który pomógł jej ukryć ograniczony zasięg głosu (była kontraltem) i stworzył ambitne, jednoosobowe show. Marlena była od niego tak silnie zależna emocjonalnie i zawodowo, że po jego odejściu czuła się „jak robot”. Oprócz śpiewania w kilku językach, takich jak niemiecki, angielski i francuski, Marlena potrafiła również grać na pile muzycznej, co dodawało jej występom unikalnego charakteru.

Wybrane osiągnięcia muzyczne i estradowe:

• Kariera kabaretowa i estradowa od lat 50. do połowy lat 70.
• Występy w Las Vegas ze znacznymi zarobkami (np. 30 000 dolarów tygodniowo w 1953 roku).
• Słynna „naga sukienka” jako element scenicznego wizerunku.
• Współpraca z Burtem Bacharachem jako aranżerem muzycznym.
• Śpiewanie w językach: niemieckim, angielskim, francuskim.
• Gra na pile muzycznej.

Kontrowersje i skandale związane z Marleną Dietrich

Marlena Dietrich wielokrotnie znajdowała się w centrum kontrowersji i skandali, które jednak często tylko potęgowały jej legendarny status. W latach 30. XX wieku, podczas pobytu w Londynie, odrzuciła lukratywne kontrakty oferowane przez urzędników partii nazistowskiej, którzy chcieli, by stała się główną gwiazdą III Rzeszy. Ta decyzja wywołała silne reakcje; podczas trasy koncertowej w Niemczech Zachodnich w 1960 roku spotkała się z protestami rodaków, którzy nazywali ją zdrajczynią. W Berlinie pod teatrem Titania Palast skandowano „Marlene do domu!”, a aktorka otrzymywała groźby bombowe. Jej wizerunek sceniczny był często prowokacyjny – w filmie „Maroko” wystąpiła we fraku i pocałowała inną kobietę, co w 1930 roku było skandalem obyczajowym. Często wykorzystywała również męski ubiór, w tym cylinder i frak, by śpiewać piosenki tradycyjnie przypisywane mężczyznom, co wpisywało się w jej androgyniczny styl.

Zdrowie i koniec kariery Marleny Dietrich

W późniejszych latach życia Marlena Dietrich zmagała się z poważnymi problemami zdrowotnymi. W 1965 roku cierpiała na raka szyjki macicy, a także walczyła z uzależnieniem od środków przeciwbólowych i alkoholu. Wypadki na scenie również znacząco wpłynęły na jej kondycję; w 1973 roku doznała poważnego urazu uda po upadku ze sceny w Maryland, co wymagało przeszczepu skóry. Ostateczny koniec jej kariery nastąpił 29 września 1975 roku, gdy po kolejnym upadku na scenie w Sydney złamała kość udową. Ten incydent zakończył jej aktywność sceniczną i filmową.

Ciekawostki i mniej znane fakty o Marlenie Dietrich

Marlena Dietrich posiadała wiele talentów i sekretów, które budziły fascynację jej fanów. Orson Welles nauczył ją czytania w myślach na potrzeby swojego show „Mercury Wonder Show”. Wykorzystywała tę umiejętność również podczas występów dla żołnierzy, co budziło protesty organizacji kościelnych. Aby zachować młody wygląd, stosowała rygorystyczny makijaż, peruki oraz tymczasowe, niechirurgiczne liftingi twarzy wykonywane za pomocą taśm. Zdjęcie promocyjne Marleny z filmu „Szanghaj Ekspres” stało się inspiracją dla okładki albumu „Queen II” zespołu Queen oraz teledysku „Bohemian Rhapsody”. Jej ostatnim pojawieniem się przed kamerą był krótki epizod w filmie „Zwyczajny żigolo” (1978) u boku Davida Bowiego. Ostatnie lata życia spędziła w swoim mieszkaniu przy Avenue Montaigne w Paryżu, niemal nie opuszczając łóżka i odmawiając fotografowania się, by ludzie zapamiętali ją piękną. Jej córka, Maria Riva, opublikowała w 1992 roku kontrowersyjną biografię matki, opisując ją jako osobę narcystyczną i kontrolującą. Charakterystyczny, niski i zachrypnięty głos Marleny stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych znaków towarowych w historii kina. Swobodnie posługiwała się niemieckim, angielskim i francuskim, co umożliwiało jej międzynarodową karierę estradową. Mimo wizerunku diwy, Marlena była znana z tego, że uwielbiała gotować dla swoich przyjaciół i kochanków, często serwując tradycyjne niemieckie potrawy. Do dziś pozostaje symbolem moralnego oporu przeciwko totalitaryzmowi i jedną z pierwszych ikon walki o wolność artystyczną i obyczajową.

Marlena Dietrich była nie tylko ikoną kina, ale także symbolem odwagi i niezłomności w obliczu przeciwności, przypominając o sile indywidualności i wartościach w trudnych czasach. Jej życie i kariera stanowią inspirację dla pokoleń, a jej wkład w sztukę filmową i estradową jest nieoceniony.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Marlene_Dietrich